Jak poprawić jakość powietrza w Polsce?

„Czyste powietrze w mieście” to przewodni temat tegorocznego, XXI Forum Ciepłowników Polskich, które odbyło się w połowie września w Międzyzdrojach. Oprócz merytorycznych wystąpień ekspertów, a także prezentacji nowoczesnych technologii redukujących emisję zanieczyszczeń, tradycyjnie już przyznano Laury Ciepłownictwa.

Laury Ciepłownictwa to najważniejsze nagrody, corocznie przyznawane wiodącym przedsiębiorstwom ciepłowniczym, za konkretne osiągnięcia w branży oraz osobom zasłużonym dla sektora. W tym roku, jako pierwsi Laury odbierali ci, którzy w sposób nieprzerwany, przez 25 lat, sprawowali funkcję prezesa bądź dyrektora branżowego przedsiębiorstwa. Nagrodzeni to: Marian Babiuch (PTEZ Zielona Góra), Grzegorz Hejna (PEC Kwidzyn), Ryszard Jabłoński (OPEC Puławy), Leszek Kawiorski (PEC Sandomierz), Jan Kazimierczak (PEC Pułtusk), Mirosław Machowiak (MZEC Słupca), Dariusz Marczewski (PEC Płońsk), Józef Niedokos (P.K. „Therma” Bielsko-Biała), Andrzej Palka (MPEC Augustów) i Zbigniew Wasiński (SEC Myślibórz).

Laury dla małych, średnich i największych
Laurami Ciepłownictwa nagradzane są nie tylko zasłużone osoby, ale i całe firmy, wyróżniające się na rynku. Co ważne nie jest to wyróżnienie prezesa, ale załogi przedsiębiorstwa. W kategorii wiodące przedsiębiorstwo ciepłownicze przyznawane są trzy Laury w zależności od wielkości firmy. W kategorii małych przedsiębiorstw, o sprzedaży poniżej 200 tys. GJ/rok, zwyciężyło Przedsiębiorstwo Ciepłowniczo-Usługowe Sp. z o.o. z Piaseczna. W kategorii firm średnich, o sprzedaży pomiędzy 200 tys. a 1 mln GJ, kapituła nagrodziła PEC Świnoujście sp. z o.o. Wśród największych firm, sprzedających powyżej 1mln GJ ciepła systemowego, najlepszą okazała się Veolia Energia Łódź S.A.

Lublin pełen ciepła
W tym roku po raz pierwszy przyznano także nagrodę „Firma pełna ciepła”, w której wyróżniono przedsiębiorstwo w najlepszy sposób wykorzystujące potencjał marki ciepła systemowego w lokalnych działaniach promocyjnych. Statuetkę w imieniu Lubelskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej S.A. odebrała prezes Jolanta Jańczak.

Decydenci o poprawie jakości powietrza
Główną część obrad XXI Forum otworzył panel dyskusyjny „Czyste powietrze w mieście – czas na strategiczne decyzje”, który miałem przyjemność moderować. Udział w nim wzięli: Agnieszka Sosnowska, dyrektor Departamentu Ochrony Powietrza i Klimatu w Ministerstwie Środowiska, Artur Michalski, wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Maciej Bando, prezes Urzędu Regulacji Energetyki, a także Bogusław Białowąs wiceprezes Banku Ochrony Środowiska. Szeroko rozumiany sektor energii cieplnej ma niewielki udział w powstawaniu szkodliwych substancji w powietrzu. Zanieczyszczenia powstają głównie w domowych piecach, w wyniku spalania produktów węglopodobnych. Indywidualne piece to ogromny problem, gdyż według badań z powodu złej jakości powietrza w Polsce przedwcześnie umiera 47 tys. osób. Dlatego paneliści rozmawiali o tym, co już zostało zrealizowane, a co jeszcze należy zrobić na poziomie legislacyjnym, abyśmy mogli oddychać czystszym powietrzem. Dyskusję rozpoczęła Agnieszka Sosnowska, która na wstępie podkreśliła, iż rozwój sprawnie funkcjonujących systemów ciepłowniczych może odegrać kluczową rolę w poprawie jakość polskiego powietrza, a także przypomniała zebranym listę już realizowanych programów. Wspomniała także o Krajowym Programie Ochrony Powietrza do 2020 oraz komitecie sterującym programem, który powstał w październiku ubiegłego roku, a w którego skład weszli podsekretarze stanów kluczowych resortów: Ministerstwa Środowiska, Rozwoju i Finansów, Energii, Zdrowia, Infrastruktury i Budownictwa, Szkolnictwa, Cyfryzacji. Efektem działań komitetu jest m.in. rozporządzenie w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe, które zabrania wprowadzania do obrotu kotłów nie spełniających standardów emisyjnych. Rozporządzenie wchodzi w życie 1 października. Aktualnie komitet pochyla się także nad zmianą rozporządzenia dotyczącego jakości paliw stosowanych do ogrzewania przez indywidualnych użytkowników.
Niższe inwestycje i możliwe środki
Kwestię niższego poziomu inwestycji w ciepłownictwie, bez których nie ma możliwości poprawienia infrastruktury branży, poruszył prezes URE Maciej Bando, który potwierdził iż według analiz URE coraz więcej firm nie jest w stanie realizować inwestycji z wypracowanej nadwyżki. Dlatego podkreślił, iż priorytetem regulatora nie będzie utrzymanie za wszelką cenę stawek na tym samym poziomie i zapowiedział, że podejście URE do kwestii ustalania taryf będzie „elastyczne” i wnioski dobrze umotywowane, np. z uwagi na podwyżkę cen węgla, będą akceptowane.
O środ¬kach i programach, które można wykorzystać na poprawę jakości powietrza mówił Artur Michalski, wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Jak podkreślił, najmniej chętnych jest do korzystania z funduszy przeznaczonych na poprawę efektywności energetycznej, ponieważ w tym przypadku nie ma zachęty ekonomicznej w postaci środków bezzwrotnych.
Środkami na modernizację m.in. polepszającą stan powietrza dysponuje bank Ochrony Środowiska. Jak podkreślił Bogusław Białowąs, wiceprezes BOŚ, bank ten od 27 lat wydaje pieniądze na takie działania, a kwota ta sięgnęła 50 mld zł. Pozwoliło to na zmniejszenie emisji CO2 na poziomie 4 mln ton. Bank proponuje nisko oprocentowane linie kredytowe oraz, co ważne, odpowiednio przygotowany do realizacji tego typu projektów personel.
Czysta ofensywa w miastach
W drugim panelu głównych obrad Forum, prowadzonego przez wiceprezesa Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie Bogusława Regulskiego, o swoich doświadczeniach związanych z działaniami na rzecz poprawy powietrza w miastach mówili: Andrzej Porawski Dyrektor Biura Związku Miast Polskich, Jarosław Grobelny (wiceprezydent Gniezna), Tadeusz Trzmiel (wiceprezydent Krakowa) i Arkadiusz Wiśniewski (prezydent Opola). Wszyscy paneliści zgodnie podkreślili, że sprawy dotyczące likwidacji źródeł zanieczyszczenia powietrza w miastach powinny być rozwiązane systemowo. Sama wymiana pieca to zbyt wąskie podejście, gdyż pozostaje jeszcze kwestia wykorzystywanego opału. W tym temacie istnieje konieczność realizacji szerokich działań edukacyjnych, które uzmysłowią użytkownikom, że używając niskiej jakości paliwa szkodzą przede wszystkim sobie.
Równolegle z obradami Forum odbywały się także sesje prezentujące najnowsze technologie wykorzystywane w energetyce cieplnej oraz systemy, czy aplikacje sterujące i wspomagające zarządzanie przedsiębiorstwem. Nie zabrakło także prezentacji rozwiązań proekologicznych, zmniejszających zanieczyszczenie powietrza, w tym związanych np. z suchym odsiarczaniem spalin oraz zwiększających efektywność energetyczną.
Partnerami XXI Forum Ciepłowników Polskich byli Szczecińska Energetyka Cieplna, Energetyka Cieplna Opolszczyzny, Veolia, PGNiG Termika oraz UNISOFT.