Rok 2014 w ciepłownictwie systemowym

Początek roku to idealny moment na podsumowania minionego okresu. Co istotnego dla branży wydarzyło się w 2014 roku, co było pozytywnego, a co należałoby uznać jako minus.

Przedłużone wsparcie dla kogeneracji
Jednym z najistotniejszych wydarzeń ubiegłego roku było wprowadzenie w kwietniu ustawy przedłużającej system wsparcia dla kogeneracji. Przypomnijmy, iż system nie funkcjonował od początku 2013 roku, co skutkowało wyłączeniami niektórych źródeł. Ustawa niewątpliwie poprawia bieżącą sytuację źródeł kogeneracyjnych zwłaszcza tych opartych na gazie. Obawy rodzi zbyt krótka perspektywa wsparcia, gdyż system został przedłużony jedynie do końca 2018 roku, a także brak notyfikacji systemu przez Komisję Europejską. Aktualnie KE analizuje zgodność systemu z nowymi zasadami pomocy publicznej, traktując system jako nowy, a nie jako kontynuację już istniejącego. Ewentualny brak notyfikacji może grozić poważnymi konsekwencjami. Minusem systemu jest także ustalenie na zbyt niskim poziomie jednostkowych opłat zastępczych zwłaszcza dla żółtych certyfikatów, co powoduje brak rentowności źródeł kogeneracyjnych opartych na gazie.
Mniejsze wsparcie dla ciepłownictwa systemowego
W lipcu 2014 roku weszły w życie nowe zasady pomocy publicznej, których skutkiem jest wyłączenie ciepłownictwa systemowego i elektroenergetyki z możliwości pozyskiwania wsparcia unijnego w ramach pomocy regionalnej. Konkretnie chodzi tu o trzy dokumenty: rozporządzenie KE w sprawie wyłączeń blokowych (GBER), wytyczne dotyczące pomocy regionalnej (RAG) oraz wytyczne KE w sprawie pomocy publicznej dla energetyki i na ochronę środowiska (EEAG). W ciepłownictwie systemowym wsparcie finansowe ma ogromne znaczenie, gdyż stanowi istotny procent kosztów realizowanych inwestycji. Dla przykładu tylko w ramach Priorytetu IX Programu Infrastruktura i Środowisko działania 9.2 branży przyznano dofinansowanie w wysokości ok. 40% całkowitych kosztów inwestycji związanych z budową nowych sieci ciepłowniczych bądź poprawą efektywności już istniejących. Bez funduszy pomocowych blisko połowa tych inwestycji nie zostałaby zrealizowana.
Ciepłownictwo systemowe w POIiŚ
Pozytywnym w 2014 było opracowanie projektów Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) oraz Regionalnych Programów Operacyjnych. W programie POIiŚ uwzględniono wsparcie dla ciepłownictwa systemowego na projekty związane z likwidacją niskiej emisji, a także na wybrane projekty kogeneracyjne. Niestety w nowej perspektywie ze wsparcia w zakresie redukcji gazów cieplarnianych wyłączono jednostki o nominalnej mocy cieplnej powyżej 20 MW.
Brak uregulowań prawnych sieci
Nadal brakuje przepisów regulujących systemy prawne infrastruktury liniowej, co blokuje wiele inwestycji, których celem jest odnowienie, a tym samym poprawa efektywności sieci ciepła systemowego. W 2014 nieoczekiwanie prace nad ustawą o korytarzach przesyłowych przejęło od Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju. W rezultacie projekt po wiele obiecującej ustawie ostatecznie upadł, a stany prawne może regulować Kodeks Urbanistyczno-Budowlany, który został przygotowany przez Komisję kodyfikacyjną. W projekcie jednak projekcie póki co zawartych jest wiele nieprecyzyjnych, a niekiedy nawet kontrowersyjnych propozycji. Nie jest również do końca przesadzonym czy nie zostanie przygotowana kolejna spec ustawa dla energetycznych sieci przesyłowych.
Polityka Energetyczna Polski 2050
W Ministerstwie Gospodarki rozpoczęto prace nad projektem nowej Polityki Energetycznej Państwa 2050. W aktualnie obowiązującym dokumencie wyznaczającym strategię do roku 2030 ciepłownictwo systemowe jest traktowane ogólnikowo. Nowy dokument to szansa dla ciepłownictwa systemowego na kompleksowe podejście do branży w zakresie m.in. opracowania docelowego, długoterminowego systemu wsparcia dla kogeneracji, uregulowania systemów prawnych sieci, czy przygotowania planu rozwoju ciepłownictwa systemowego w Polsce.
Ustawa o OZE
W 2014 roku podjęto także prace nad ustawą o Odnawialnych Źródłach Energii, gdzie uwzględniono zagadnienie „zielonego ciepła”. Nadal niewiadomym jest ostateczny kształt art. 116 projektu, który traktuje o obowiązku zakupu zielonego ciepła przez podmioty zobowiązane. Ważnym m.in. jest ustalenie poziomu realizacji obowiązku, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw ciepła na rynkach lokalnych oraz zapewnienie nie wypierania z rynku efektywnych technologii produkcji ciepła. Dotyczy to przede wszystkim wysokosprawnej kogeneracji.
Ustawa o efektywności energetycznej
Po stronie plusów z ubiegłego roku możemy także zapisać rezygnację z aukcji, jako sposobu na pozyskiwanie białych certyfikatów, w projekcie ustawy o efektywności energetycznej. W projekcie ustawy do rozstrzygnięcia pozostaje kilka istotnych kwestii, np. zagadnienie związane z obowiązkiem ograniczenia zużycia energii finalnej o 1,5 proc. w każdym roku przez przedsiębiorstwa energetyczne. Niejasnym jest sposób realizacji tego zobowiązania, gdyż faktyczne oszczędności mogą być osiągane poprzez inwestycje własne przedsiębiorstw, a także poprzez inwestycje u odbiorców energii. Wątpliwości budzi wyeliminowanie opłaty zastępczej a także wysokie kary (10 proc. przychodu przedsiębiorstwa lub 3 mln. zł) za niezrealizowanie zadania w kwestii oszczędności energii.
Dyrektywa o MCP
Na pewno negatywną kwestią w roku 2014 był przedstawiony do konsultacji przez Komisję Europejską projekt dyrektywy w sprawie ograniczania emisji zanieczyszczeń ze średnich źródeł energetycznego spalania (MPC). Mowa tu o obiektach o nominalnej mocy cieplnej od 1 do 50 MW, których w Polsce jest blisko 9000. UE chce nałożyć na te źródła w niektórych przypadkach jeszcze bardziej rygorystyczne standardy emisyjne, niż dla obiektów LPC (duże źródła, powyżej 50 MW mocy cieplnej). Z punktu widzenia ciepłownictwa systemowego istotnym jest aby dyrektywa określała realne standardy emisyjności, w szczególności siarki i pyłów dla tych źródeł, a także aby samo źródło było zdefiniowane jako kocioł, a nie jako komin.
Brak ustawy Prawo Energetyczne
Negatywnym dla branży jest także brak docelowej ustawy Prawo Energetyczne. Istnieje potrzeba kompleksowego dokumentu, a dotychczas wprowadzane były jedynie cząstkowe zmiany.
Nowa ustawa z punktu widzenia ciepłownictwa systemowego jest również potrzebna ze względu m.in. na potrzebę zmian w modelu regulacji sektora rozstrzygnięcia podejścia do planowanie energetycznego realizowanego przez gminy czy regulowania funkcjonowania przedsiębiorstw na rynkach lokalnych. Bardzo ważnym jest również, by w ustawie znalazł się nowy, docelowy (zgodny z zasadami pomocy publicznej )model wsparcia kogeneracji.